Burgemeester Damenpark

Historisch sportpark met een rijk verleden en mooie toekomst

5 mei 1932: Opening Sportpak Geleen.

 

 

Het sportpark Geleen werd geopend op  5 mei 1932, bijna 85 jaar geleden. Aanvankelijk vonden er vooral draf en paardenrennen wedstrijden plaats op een 660 m renbaan, maar er waren ook andere sportieve organisaties zoals turn en behendigheidsspelen, voetbal, atletiek. In de wintermaanden werd de drafbaan onder water gezet en omgetoverd tot een schaatsbaan. Na de hoogdagen van het paardenrennen vonden er vanaf 1964 ook autocross (stockcar) races plaats evenals motor speedway en motorcross, er waren in die periode niet alleen veel klachten over lawaaihinder maar ook over stofhinder. In 1970 werd de eerste 660 meter wielerbaan aangelegd bovenop de vroegere sintelbaan. In 1987 werd de 400 meter schaatsbaan aangelegd en in 2000 is de huidige 500m asfalt wielerbaan aangelegd.

Anno NU

Sportpark en recreatie

Pinkpop Geleen

Het park

Mama's Pride festival

Schaatsen

Fortuna '54

FORTUNA '54 BEGON OOIT IN DAMENPARK.

12 juli 1954 was de eerste training van Fortuna '54 nu bekend als Fortuna-Sittard in ons Sportpark. Woensdag 30 januari is de première van de uitverkochte documentaire over Fortuna Sittard in voormalige bioscoop Roxy aan de rijksweg in Geleen.

Smoke Eaters

Lambert Keulen - Stockcar racing

Familie Kei

Generatie's lang worden op deze kei (oorspronkelijk uit Puth) foto's gemaakt.

Pinkpop monument

IJZEREN KRUIS IN DE ES.

IJzeren kruis ingegroeid in een boom langs de Beekhoverstraat. In de 50-er jaren werd de boom verplaatst door de gemeente. In 1961 werd hij gekapt en geconserveerd door de plantsoenendienst van de toenmalige Gemeente Geleen. De boom werd toen in een betonnen fundament geplaatst.

In 1983 kwam het kruis geschonken door de weduwe Göbbels tegen de boom te staan. In de volksmond noemt men het kruis in de Es.

Het bombardement op Geleen, 5 oktober 1942

Voor de piloten van de RAF was op 5 oktober 1942 de stad Aken het eigenlijke doel, inclusief een gebied met een omtrek van dertig kilometer. In de richting van Geleen vliegend, waanden de piloten zich op koers naar Aken. Daarbij hebben zij Staatsmijn Maurits en de bijbehorende Cokesfabriek zo goed als zeker met de even grote Mijn Anna en de cokesfabriek in Alsdorf verwisseld. De fatale gevolgen zijn bekend. Geleen in plaats van Alsdorf werd gebombardeerd. Het Mauritscomplex ligt even ver van de rivier de Maas als de Mijn Anna van de rivier de Worm. De door fakkels, lichtkogels, wolken en fabrieksrook oplichtende Maas lijkt bij slecht weer op het kronkelige riviertje de Worm. De stroken met bos langs de Maas lijken op die rond Aken. De nachtfoto's die tijdens het bombardement werden gemaakt, lieten de piloten later duidelijk zien welke vreselijke fout zij hadden gemaakt.
Wim van der Linde van de Heemkundevereniging komt zo tot zijn geloofwaardige vergissingstheorie in het artikel: Het bombardement op Geleen op 5 oktober 1942, (tijdschrift Heemkundevereniging Geleen 2007-2) Bovendien werd Geleen met een bombardementstactiek aangevallen die de RAF niet boven Nederland had mogen gebruiken. Het artikel van Wim van der Linde heeft nog enkele interessante details over deze fatale bombardementsvlucht. In plaats van het bombarderen van de Mijn Anna in Alsdorf - en dit zou goed mogelijk kunnen zijn geweest - werd per ongeluk Nederlands gebied getroffen. Een vergissing die tot de dag van vandaag in de herinnering van de mensen van Geleen voortleeft als "Het bombardement van Geleen."

 

19 februari 2016

Op deze dag werden er tijdens werkzaamheden aan de parkeerplaats van Glanerbrook diverse bommen gevonden. 

Een mooie luchtfoto genomen in 1931-1932 vanaf de gashouder op de Cokesfabriek Maurits in de richting van de Rijksweg Zuid. 
We zien hier de volgende herkenningspunten:
1. De molen van Hennekens aan de Molenstraat.
2. Hotel Stadion op de hoek Mauritslaan-Rijksweg C.
3. De beambtewoningen aan de Prins de Lignestraat.
4. Hotel Terminus op de hoek Pr. De Lignestraat-Rijksweg Zuid.
5. Huizen aan de Leeuwerikstraat, allemaal al klaar.
6. Huizen aan de Nachtegaalstraat.
7. Bomen langs de Keutelbeek.
8. Voetbalvelden van toekomstig Sportpark a. Voetbalveld onder (rode terrein) en b. Voetbalveld boven. Het Sportpark is nog niet in de maak. Er is nog geen tribune, geen park en geen baan. Hier kun je uit afleiden dat de voetbalvelden er al veel eerder waren.
9. Huizen aan de Kapellerweg, later Irenelaan.
10. De steenfabriek Plinthos in Daniken.
11. Het open terrein waar enkele jaren later de Augustinuskerk werd gebouwd.
12. Parkzicht.

In 1930 kreeg Dirk Tersteeg van het gemeentebestuur van Geleen de opdracht een plan te maken voor twee sportterreinen: een sportterrein “met beplanting” nabij de Kummenaedestraat en een in Lindenheuvel. De keus voor Tersteeg lag voor de hand, hij was immers in die tijd al in Sittard bezig met het Stadspark. Vanwaar de behoefte om juist in die tijd een sportpark aan te leggen? De voornaamste reden was dat in de lager onderwijswet van 1920 gymnastiek een verplicht vak werd. Onder het mom van “een gezonde geest in een gezond lichaam” pleitte burgemeester Damen ervoor de jeugd ook buiten schooltijd tot sporten te stimuleren. Maar ook de mijnwerkers van de in 1926 geopende Staatsmijn Maurits moesten de gelegenheid krijgen in hun vrije tijd te gaan sporten. Er waren dus gymnastiekzalen en sportterreinen nodig. De aanleg van Het Sportpark aan de Kummenaedestraat gebeurde eveneens in het kader van de werkverschaffing. Op 5 mei 1932 werd het park geopend door de gouverneur van Limburg baron van Hövell tot Westerflier. De opening werd groots aangepakt en onder de genodigden bevonden zich onder andere de consuls van Duitsland, België, Frankrijk en Polen, onderwijsinspecteurs, burgemeesters van Limburgse gemeenten en leden van de Katholieke Jeugdcentrale Geleen. Deze laatste kreeg het beheer over de sportterreinen. De naam Burgemeester Damenpark werd overigens pas in 1951 na het overlijden van de burgemeester aan het sportpark gegeven. Van paardenrennen tot Pinkpop Oorspronkelijk ontwierp Tersteeg een volkspark met daarin enkele sportvelden. Uiteindelijk werd de uitvoering steeds groter en groeide het uit tot een omvangrijk sportpark. Het ontwerp omvatte naast enkele sportvelden een zeshonderdvijftig meter lange en vijfendertig meter brede grasbaan voor de paarden- en de motorsport, inclusief een overdekte tribune met duizend zitplaatsen. Onder de tribune werden kleedlokalen, wasgelegenheden, toiletten, paardenboxen en motorboxen ondergebracht. 

 

In 1941 raakte de tribune zwaar beschadigd door een bominslag en moest deze weer herbouwd worden. Acht jaar later verving men de grasbaan door een sintelbaan voor atletiekwedstrijden. De sintels werden geleverd door de Staatsmijnen. Burgemeester Damen zag atletiek als “… een machtig middel voor de opvoeding van de jeugd en het tegengaan van de baldadigheid.” Later werd de baan geasfalteerd ten behoeve van de wielersport. In de winter kon het terrein gebruikt worden als natuurijsbaan. Een veelzijdig programma van paardenrennen, speedwayraces, wielerwedstrijden, voetbalwedstrijden en andere sportevenementen trok vele duizenden toeschouwers. Naast wedstrijden vonden er in het Sportpark allerlei andere festiviteiten plaats, zoals een rodeoshow (1932), het Oud Limburgsch Schuttersfeest (1937) en het Maria Wagenspel Piëta van pater Jacques Schreurs (1938). De grote publiekstrekker werd het Pinkpopfestival, dat er van 1970 tot en met 1986 jaarlijks werd gehouden. Vanaf 1995 wordt er elk jaar op moederdag het festival Mama’s Pride georganiseerd In de jaren vijftig werden achter de tribune drie zwembassins aangelegd. In de jaren zeventig volgde een uitbreiding met een nieuwe kunstijshal en een midgetgolfbaan. Vanaf de jaren tachtig vond nogmaals een ingrijpende uitbreiding plaats, die het Sportpark transformeerde tot het huidige Glanerbrook sportcomplex, een plek waar men vele takken van sport kan beoefenen en waar verscheidene sportverenigingen gehuisvest zijn. Het wandelpark De sportaccomodatie werd door Tersteeg geplaatst in een parkachtige omgeving met inheemse planten, een vijver, een kiosk, een speeltuin, volières en dierenverblijven. Om aan nieuwe bewoners voor deze verblijven te komen, werd eind 1933 het Burgers Dierenpark in Arnhem gevraagd een prijsopgave te geven. Er was volop keus: een paartje edelherten voor ƒ 150,-, wasbeertjes ƒ 15,-, vossen ƒ 5,- en flamingo’s ƒ 50,-. Vanaf de opening was het park een grote trekpleister en een echte ontmoetingsplek. Vele Geleners zullen zich herinneren dat ze als kind met hun ouders door het park hebben gewandeld, de eenden in de vijver hebben gevoerd of dat ze bij de dikke steen op de foto werden gezet. Op het zogenaamde “vrijerspaadje” hebben velen de eerste stappen op het liefdespad gezet. Alle uitbreidingen van het Sportpark legden echter een zware claim op het oorspronkelijke rustieke, landschappelijke beeld van het park zoals het door Tersteeg bedoeld was. Het parkgedeelte kreeg steeds meer een gesloten karakter en raakte in verval. In 1996 werd besloten tot een grondige renovatie. Het oude bomenbestand werd uitgedund, waardoor de openheid van het park weer terugkeerde. Vervolgens zijn er veel nieuwe bomen en struiken geplant en werden borders opnieuw ingeplant. Veel van de oorspronkelijke bouwkundige elementen zijn verdwenen, maar het kassahuisje op de hoek van de Hendriklaan met de Irenelaan is behouden en is nu een gemeentelijk monument. De oude kiosk is weer in dezelfde stijl opgebouwd. De verschillende delen van het park zijn meer met elkaar verbonden en de oude zichtassen van Tersteeg zijn behouden gebleven. Het park sluit nu beter aan op de omgeving en maakt meer deel uit van de omliggende wijk. Deze veranderingen maken het park ruim en overzichtelijk, met een verwijzing naar het oorspronkelijke ontwerp van Tersteeg. Overige tuinontwerpen in Limburg Het is bekend dat Dirk Tersteeg, naast het Sittardse Stadspark en het Sportpark in Geleen, meerdere tuinen in Limburg op zijn naam heeft staan. Zo ontwierp hij in 1907 de tuin bij Kasteel Vliek in Ulestraten en maakte hij in de periode 1921-1929 ontwerpen voor verschillende particuliere tuinen in Roermond.